سقط جنین

سقط جنین

فرایند خاتمهٔ بارداری را سقط می‌نامند. به عبارت دیگر، سقط جنین، مداخلهٔ پزشکی رایجی برای ختم بارداری است و جدا از علت انجام آن، مهم است که به طور ایمن و بهداشتی و تحت نظارت پزشک انجام شود. در این مطلب با توضیحات کاملی در مورد پروسهٔ کامل سقط دارویی و جراحی برای انواع سقط خودخواسته یا عمدی و سقط‌های غیرعمدی یا ناخواسته، چگونگی انجام آن، روش‌ها، محدودیت‌ها و عوارض جانبی و خطرهای احتمالی سقط آشنا شوید.

سقط جنین

سقط جنین یک اصطلاح کلی است که برای فرایند پزشکی پایان دادن حاملگی، چه به شکل ناخواسته و سقط‌های زودهنگام و چه به طور عمدی به کار می‌رود. زمانی که بارداری خودبه‌خود و بدون هیچ مداخله‌ای در بارداری به پایان می‌رسد به آن سقط ناخواسته یا غیرعمد می‌گویند.

نوع دیگر سقط جنین انتخابی یا القایی نامیده می‌شود و هنگامی‌ است که فرد خودخواسته تصمیم به پایان دادن بارداری می‌گیرد. سقط جنین فارغ از علت آن با توجه به سن بارداری، به دو روش دارویی یا جراحی و اغلب در سه ماههٔ اول بارداری انجام می‌شود.

بدیهی است که سقط جنین یک تصمیم مهم همراه با آسیب‌های عاطفی و روانی است. بعد از سقط جنین، احتمالاً طیف وسیعی از احساسات مانند غم و اندوه را تجربه خواهید کرد. این احساسات تا مدتی طبیعی است، اما اگر آزارتان می‌دهد صحبت با یک مشاور می‌تواند به شما در پذیرش این واقعه و برگشت به زندگی معمول کمک کند. توجه داشته باشید که اگر قرار به انجام سقط باشد، هرچه زودتر این کار انجام شود با خطرهای کمتری همراه است.

روش‌های انجام سقط جنین   

سقط دارویی یا سقط جنین با دارو

در سقط دارویی همان‌طور که از نامش پیداست از دارو برای پایان دادن به بارداری کمک گرفته می‌شود و معمولاً در ۱۰ هفتهٔ اول بارداری انجام می‌شود. این روش برای تکمیل روند سقط زودهنگام و خودبه‌خودی و تخلیهٔ کامل بافت از رحم، پایان دادن به بارداری‌های ناخواسته و یا در شرایط پزشکی خاص قابل انجام است. پزشک معمولاً پس از ارزیابی‌های سوابق پزشکی و وضعیت کلی سلامت، تأیید بارداری، تعیین سن دقیق بارداری از طریق سونوگرافی، بررسیِ داشتن بارداری خارج رحمی یا مولار، آزمایش خون و ادرار و بررسی ابتلا به بیماری‌های آمیزشی، دستور انجام سقط و مراقبت‌های بهداشتی لازم را می‌دهد.

در سقط جنین دارویی، نیازی به جراحی یا بیهوشی نیست و برای بیشتر زنان، این نوع سقط مانند یک دوره قاعدگی سنگین سپری می‌شود. خونریزی، بسیار شدیدتر از یک دورهٔ معمول خونریزی قاعدگی خواهد بود و احتمالاً گرفتگی شدید، اسهال یا ناراحتی معده خواهید داشت، اما این علائم طبیعی است. این روش در مطب یا کلینیک یا حتی در منزل قابل انجام است. گرچه، برای اطمینان از نداشتن عارضه و اطمینان از خاتمهٔ بارداری باید به پزشک مراجعه کرد. برای اطمینان از کامل‌شدن روند سقط جنین و اتمام بارداری، باید حدود یک هفته بعد از سقط دوباره به پزشک مراجعه کنید. سقط جنین به روش دارویی با استفاده از داروهای زیر انجام می‌شود:

میفپریستون خوراکی و میزوپروستول خوراکی: معمول‌ترین نوع سقط دارویی، مصرف خوراکی میفپریستون (Mifeprex) و میزوپروستول (Cytotec) است. این داروها معمولاً در عرض هفت هفته از اولین روز آخرین قاعدگی باید مصرف شوند. میفپریستون با مسدود کردن عملکرد پروژسترون و متعاقباً نازک شدن پوشش داخلی رحم و میزوپروستول با انقباض رحم و خروج جنین از واژن به بارداری خاتمه می‌دهند.

میفپریستون خوراکی و میزوپروستول واژینال، باکال یا زیر‌زبانی: این روش تا حدودی مشابه روش قبلی است، با این تفاوت که قرص میفپریستون، در واژن یا در فضای بین دندان‌ها و گونه؛ که به مسیر باکال یا گونه‌ای شناخته‌ شده است، یا زیر زبان قرار می‌گیرد و به آرامی حل و جذب بدن می‌شود. این باعث می‌شود عوارض جانبی کمتر و در عین حال مؤثرتر باشد. برای تأثیرگذاری بهتر این روش، داروها باید تا ۹ هفته از اولین روز آخرین قاعدگی مصرف شوند.  

متوتروکسات و میزوپروستول واژینال: متوتروکسات به ندرت برای حاملگی ناخواسته به کار می‌رود، اگرچه هنوز هم برای حاملگی‌های خارج از رحم از آن استفاده می‌شود.  این نوع سقط باید در عرض هفت هفته از اولین روز آخرین قاعدگی انجام شود و ممکن است تکمیل روند سقط تا یک ماه طول بکشد. متوتروکسات به شکل تزریقی یا قرص خوراکی قابل استفاده است و میزوپروستول را می‌توان بعداً در خانه استفاده کرد.

میزوپروستول واژینال: میزوپروستول واژینال به تنهایی اثربخشی کمتری نسبت به سایر روش‌ها دارد و تا قبل از هفتهٔ ۹ بارداری موجب سقط می‌شود.

داروهای مصرفی در سقط دارویی باعث خونریزی واژینال و گرفتگی شکم می‌شوند. خونریزی تا دو هفته بعد از سقط هم ممکن است ادامه داشته باشد. برخی افراد هم به دنبال مصرف این داروها دچار حالت تهوع و استفراغ، تب، لرز، اسهال و سردرد می‌شوند. با توجه به تعداد هفته‌های بارداری یا سن بارداری، شدت درد و خونریزی متفاوت خواهد بود. درد در حین و بعد از سقط را می‌توان با مسکن تخفیف داد و توصیه می‌شود که به هنگام خونریزی از پدهای بهداشتی با قدرت جذب بالا استفاده کنید.

 اگرچه عفونت پس از سقط دارویی به ندرت اتفاق می‌افتد اما به منظور پیشگیری، ممکن است آنتی‌بیوتیک برایتان تجویز شود. ممکن است تا مدتی بعد از سقط نتوانید به فعالیت‌های روزمره و معمول خود بپردازید اما بعید است که به استراحت طولانی‌مدت در رختخواب نیاز شود و با گذشت زمان، از محدودیت در انجام فعالیت‌های روزمره مثل حمام، استفاده از تامپون، ورزش‌هایی مثل شنا و بلند کردن اجسام سنگین کاسته می‌شود. برای اطمینان بیشتر با پزشکتان در مورد از سرگیری فعالیت‌های روزمره مشورت کنید. میزان اثربخشی سقط جنین به‌ روش دارویی بیش از ۹۵ درصد است و درصورتی‌‌که سقط دارویی ناموفق باشد، سقط باید با جراحی کامل شود.

پس از سقط جنین به روش دارویی، برای اطمینان از بهبود و ارزیابی اندازهٔ رحم، خونریزی و هر گونه علائم عفونت، پیش پزشک بروید و برای کاهش خطر عفونت، تا دو هفته پس از سقط، رابطهٔ جنسی واژینال نداشته باشید و از تامپون هم استفاده نکنید. پزشک همچنین ممکن است در مورد دفع بافت، لختهٔ خون و شدت خونریزی و مداومت آن از شما سؤالاتی بپرسد. اگر پزشک مشکوک به سقط ناقص یا ناکامل باشد، درخواست سونوگرافی می‌دهد و احتمالاً نیاز به سقط به روش جراحی خواهد شد.

در صورت ادامه داشتن یا تشدید درد در شکم و کمر تا چند روز بعد از سقط، خونریزی شدید که به مدت دو ساعت طول بکشد و هر ساعت دو یا چند پد به طور کامل خیس شود، تب به مدت بیشتر از ۲۴ ساعت، داشتن علائم بارداری مثل تهوع و درد و احتباس سینه‌ها، نداشتن قاعدگی به مدت دو ماه یا ترشحات غیرمعمول و بدبو از واژن که می‌تواند نشان از عفونت باشد، لازم است پزشکتان را در جریان بگذارید. 

ممنوعیت‌های سقط دارویی

همان‌طور که پیش از این اشاره شد، سقط‌های دارویی تا حدود هفتهٔ ۹ و پیش از هفتهٔ ۱۰ بارداری قابل انجامند. اگر بارداری‌تان از این مدت زمان گذشته باشد، گزینه‌های دیگری برای پایان دادن به بارداری وجود دارد. اما چه کسانی نباید به روش دارویی سقط کنند. سقط دارویی در موارد زیر  توصیه نمی‌شود:

  • مدت زمان زیادی از بارداری می‌گذرد.
  • جنین در محیط خارج از رحم رشد کرده باشد، یعنی حاملگی خارج از رحم باشد.
  • کم‌خونی شدید یا اختلالاتی در انعقاد خون وجود دارد.
  • فرد مبتلا به نارسایی مزمن آدرنال است.
  • به مدت طولانی از کورتیکواستروئیدها استفاده می‌شود.
  • دستگاه داخل رحمی یا IUD درون رحم باشد.
  • حساسیت به داروها وجود داشته باشد.
  • امکان دسترسی به مراقبت‌های اورژانسی یا مراجعات بعدی به پزشک نباشد.

به یاد داشته باشید که قبل از تصمیم‌گیری به سقط با دارو، پزشک را از سوابق پزشکی خود مطلع کنید.

سقط جنین با جراحی

سقط جنین به روش جراحی با خارج کردن بافت تشکیل‌شده در رحم به بارداری پایان می‌دهد و اغلب در سه ماههٔ اول، یعنی تا هفتهٔ ۱۴ بارداری قابل انجام است. روش‌های متعددی از جمله ساکشن یا آسپیراسیون و وکیوم، دیلاتاسیون و تخلیه (D&E) و دیلاتاسیون و کورتاژ (D&C) برای این نوع سقط انجام می‌شود. با توجه به شرایط جسمانی، سوابق پزشکی و سن بارداری، سقط به این روش تحت بیهوشی کامل یا بی‌حسی موضعی انجام می‌گیرد. قبل از انجام سقط با این روش، از چند ساعت تا یک الی دو روز قبل از عمل، دارویی برای باز شدن دهانهٔ رحم تجویز می‌شود.

مرسوم‌ترین شیوهٔ سقط جنین با روش جراحی، ساکشن است که با استفاده از یک لولهٔ پلاستیکی کوچک، بافت از داخل رحم با خلأ یا مکش ملایم تخلیه می‌شود. این عمل حدود ۱۵ دقیقه زمان می‌برد.

اگر در سه ماههٔ دوم بارداری هستید و بیش از ۱۴ هفته از زمان آخرین قاعدگی‌ می‌گذرد، سقط با روش D&E انجام می‌شود. در این روش، ابزار خاصی به نام فورسپس وارد رحم می‌شود و بافت‌های داخل رحم تخلیه می‌شوند. این عمل معمولاً حدود ۱۰ تا ۲۰ دقیقه طول می‌‌کشد و معمولاً در همان روز مرخص خواهید شد. در بیشتر مواقع سقط جنین تا قبل از هفتهٔ ۲۴ بارداری انجام می‌شود، مگر این‌که زندگی مادر با ادامهٔ بارداری با تهدید جدی روبه‌رو شود یا احتمال تولد نوزاد با ناتوانی شدید وجود دارد.

چنانچه بارداری از سه ماههٔ دوم هم گذشته باشد، انجام سقط احتمالاً با روش D&C انجام می‌گیرد. تقریباً تمام روش‌های سقط جنین سرپایی هستند و در مطب، کلینیک یا بیمارستان انجام می‌شود. برای بیشتر زنان، درد و خونریزی سقط جنین به روش جراحی همانند دوران قاعدگی اما با شدتی بیشتر است. مسکن‌ها به تخفیف درد کمک می‌کنند. معمولاً خونریزی برای چند هفته ادامه می‌یابد و تا زمانی که خونریزی قطع نشده است، به جای تامپون از پدهای بهداشتی استفاده کنید. میزان اثربخشی سقط جنین به روش جراحی تقریباً بیش از ۹۹ درصد است. در موارد نادری که این روش ناموفق باشد، باید آن را تکرار کرد.

در مورد دیلاتاسیون و کورتاژ کامل و دقیق بدانید.

مقایسه بین سقط جنین با دارو و سقط با جراحی

سقط جنین به روش دارویی و جراحی هر دو روش‌های ایمن و مؤثری هستند. امروزه سقط جنین دارویی برای بسیاری از افراد گزینهٔ راحت‌تری است. نیاز نداشتن به بیهوشی و جراحی، سهولت انجام آن به محض مطلع شدن از بارداری از جلمه مزایای این روش هستند. اما با این وجود، هستند زنانی که سقط با جراحی را به سقط دارویی ترجیح می‌دهند. امکان سقط بعد از هفتهٔ ۱۱ بارداری، مدت زمان کمتر برای تکمیل سقط، نظارت مستقیم پزشک و حمایت تیم درمان، اطمینان از تکمیل روند سقط با معاینهٔ رحم و کاهش نگرانی‌ها از عوارض، خصوصاً در زنانی که مشکلات خاصی در سلامت مثل اختلالات خونریزی دارند، برخی از مزیت‌هایی است که زنان را ترغیب به استفاده از این روش می‌کند. 

خطرها و عوارض سقط جنین

سقط جنین به‌طورکلی بی‌خطر است و بیشتر زنان با هیچ مشکل خاصی روبه‌رو نمی‌شوند. برای همهٔ انواع سقط جنین، احتمال درد و گرفتگی در معده و خونریزی واژینال وجود دارد و سقط هرچه زودتر انجام شود، شدت عوارض کمتر خواهد بود. خونریزی معمولاً یک یا دو هفته طول می‌کشد. گاهی اوقات خونریزی خفیف واژینال پس از سقط جنین دارویی می‌تواند تا یک ماه ادامه یابد. اما مانند هر درمان پزشکی، خطرهای احتمالی مانند عفونت رحم، باقی ماندن بقایای بافت و خونریزی بیش از حد وجود دارد، اما نادر است. خطر عوارض با توجه به سن بارداری و روش سقط متفاوت و به شکل زیر است:

خطر احتمالی  سقط دارویی

سقط قبل از هفتهٔ ۱۴ بارداری: سقط ناموفق و نیاز به جراحی برای تکمیل سقط در حدود ۷۰ مورد از هر ۱۰۰۰ سقط رخ می‌دهد. خونریزی شدید، آسیب به رحم و سپسیس که در اثر واکنش بیش از حد سیستم ایمنی به عفونت ایجاد می‌شود نیز، از عوارض جدی‌تر اما نادر، در سقط قبل از هفته چهاردهم هستند.

سقط در هفتهٔ ۱۴ و بعد از هفتهٔ ۱۴ بارداری: سقط ناموفق و نیاز به جراحی برای تکمیل سقط در حدود ۱۳ مورد از هر ۱۰۰ سقط رخ می‌دهد. خطر عفونت و آسیب به رحم هم در تعداد کمی از زنان به دنبال سقط در هفتهٔ ۱۴ و بعد آن گزارش شده است.

خطر احتمالی سقط با جراحی

سقط قبل از هفتهٔ ۱۴ بارداری: تخلیهٔ ناقص بافت از رحم و نیازمندی به روش‌های دیگر در حدود ۳۵ مورد از ۱۰۰۰ سقط رخ می‌دهد. عوارض جدی مانند خونریزی شدید، آسیب به رحم یا سپسیس هم به ندرت در بعضی سقط‌ها دیده می‌شود.

سقط در هفتهٔ ۱۴ و بعد از هفتهٔ ۱۴ بارداری: تخلیهٔ ناقص بافت از رحم، خونریزی بسیار شدید و خطر عفونت و آسیب به رحم یا دهانهٔ رحم به ندرت در بعضی از سقط‌ها اتفاق می‌افتد.

رابطهٔ جنسی بعد از سقط جنین

از آنجا که پس از سقط جنین با جراحی امکان خطر عفونت وجود دارد، پزشکان توصیه‌های متفاوتی در مورد زمان شروع مجدد فعالیت جنسی دارند. برخی از پزشکان توصیه می‌کنند تا دو هفته برای برقراری رابطهٔ جنسی صبر کرد و از قرار دادن تامپون هم برای کنترل خونریزی خودداری شود. چنانچه قصد بارداری مجدد ندارید، قبل از سقط لازم است که با پزشکتان در مورد روش‌های ممکن برای پیشگیری از بارداری صحبت کنید. توصیهٔ بسیاری از پزشکان به گذاشتن آی‌یودی در طول عمل است، در غیر این صورت با مشورت پزشک از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری استفاده کنید.

پس از سقط ناخواسته جنین، احساس شوک، سوگ، افسردگی، گناه، خشم، شکست و آسیب‌پذیری مسئله‌ای طبیعی است. برای درک موقعیت و کنار آمدن با این موضوع بهتر است به خود و همسرتان زمان بدهید. همچنین مطلب مادرشو در مورد کنار آمدن با سقط جنین را ببینید. همچنین اگر سقط جنین داشته‌اید و حالا دوباره قصد بارداری دارید، در مورد بارداری بعد از سقط جنین عمدی و بارداری پس از سقط غیرعمد بدانید.

با دوستانتان به اشتراک بگذارید

مقالات مرتبط

در حال بارگزاری..