وضعیت‌های قرارگیری کودک هنگام تولد

در اواخر بارداری، معمولاً پزشک وضعیت قرارگیری کودک را تعیین می‌کند. در شرایط طبیعی همزمان با آماده شدن بدن شما برای زایمان، کودک وارد بخش پایین‌تری از رحم می‌شود و در وضعیت مناسبی برای تولد قرار می‌گیرد. در این مطلب شما با وضعیت‌های قرارگیری کودک هنگام زایمان بیشتر آشنا خواهید شد.

وضعیت عادی کودک برای تولد

بهترین وضعیت کودک برای زایمان، زمانی است که به صورت طولی در کانال زایمانی قرار گرفته و سر او اولین عضوی است که وارد لگن خواهد شد و از کانال زایمان خارج می‌شود. در این وضعیت، سر او رو به پایین و صورت او به سمت پشت مادر قرار گرفته است، درحالی‌که چانه در داخل قفسۀ سینه او جمع شده و برای ورود به لگن با پشت سر آماده است. این حالت را زایمان سفالیک (Cephalic) می‌نامند. اغلب نوزادان در اولین زایمان مادران، از هفته ۳۶ به بعد در این وضعیت قرار می‌گیرند و در زایمان چندم مادران، کودک در نزدیکی زمان زایمان در وضعیت سفالیک قرار خواهند گرفت.

وضعیت‌های قرار‌گیری مشکل‌ساز

برخی وضعیت‌های قرارگیری می‌تواند هم برای مادر و هم برای کودک مشکل‌ساز باشد. در این موارد، زایمان به روش سزارین مطمئن‌ترین روش برای مادر و کودک است ولی این احتمال نیز وجود دارد که فرزند شما پیش از زایمان بچرخد و در وضعیت صحیح قرار گیرد. وضعیت‌های قرارگیری کودک که ممکن است مشکل‌ساز شود شامل موارد زیر است:

اکسی‌پوت پوستریور یا پس سرَ‌ی خلفی (Occiput)

سر کودک به سمت پایین قرار دارد ولی صورت او به سمت شکم مادر است و مثل این است که نگاه کودک به سمت سقف است. چنین وضعیتی را پس سَری خلفی یا اکسی‌پوت پوستریور می‌نامند. قرارگیری در این وضعیت می‌تواند باعث دردناک و طولانی شدن زایمان شود. در برخی موارد، مادرانی که لگن مناسبی دارند و زایمان اول آنها نیز نیست، بدون بروز مشکلی کودک را به دنیا می‌آورند.

فرانک بریچ (Frank breech)

در وضعیت فرانک بریچ، باسن کودک در مسیر کانال زایمان قرار می‌گیرد. به طوری که مفاصل ران‌ها خم می‌شوند و زانوها در امتداد و به صورت مستقیم قرار گرفته و خم نشده‌اند. در چنین وضعیتی، ابتدا باسن کودک خارج می‌شود.

بریچ کامل (Complete breech)

در وضعیت بریچ کامل، باسن کودک در مسیر کانال زایمان قرار دارد، مفاصل ران‌ها و زانوها، هر دو خم شده‌اند و کف پا کنار باسن قرار دارد و مثل سایر زایمان‌های بریچ، این وضعیت نیز احتمال حلقه شدن بند ناف به دور سر کودک در دهانۀ رحم را افزایش می‌دهد و در صورت زایمان به روش طبیعی باعث آسیب دیدن نوزاد می‌شود.

بریچ فوتلینگ (Footling breech)

گاهی یک یا هر دو پای کودک به سمت کانال زایمان قرار می‌گیرند و اول یک یا هر دو پا خارج می‌شوند. این وضعیت قرارگیری کودک را بریچ ناکامل یا فوتلینگ می‌نامند. در این وضعیت احتمال سُر خوردن بند ناف به درون دهانه رحم افزایش می‌یابد که باعث قطع خون‌رسانی به کودک می‌شود.

قرارگیری به صورت عرضی

در این حالت، کودک در عرض رحم قرار گرفته است به شکلی که احتمالاً شانه ابتدا وارد لگن می‌شود. در اغلب موارد وقتی جنین با وضعیتی غیر از سفالیک وارد کانال زایمان می‌شود، روش سزارین بهترین راه برای زایمان است.