جدول دوز و مقدار مصرف استامینوفن کودک بر اساس وزن

مقدار مصرف استامینوفن کودک به وزن او، غلظت دارو و دستور مصرف بستگی دارد. یک حجم یکسان از شربت ۱۲۰، شربت ۱۶۰ یا قطره غلیظ، مقدار یکسانی استامینوفن ندارد؛ بنابراین پیش از استفاده از جدول، عدد میلی‌گرم در میلی‌لیتر را روی بسته بخوانید. برای کودک زیر دو سال، مقدار مصرف را با پزشک هماهنگ کنید.

این راهنما تفاوت دوز و حجم، جدول شربت ۱۲۰ و نکات مربوط به پاراکید، پاراتل، قطره و قرص را توضیح می‌دهد. برای آشنایی با ابزار اندازه‌گیری و خوراندن دارو، راهنمای روش دارو دادن به کودکان را هم بخوانید.

تفاوت دوز دارو با حجم شربت

دوز یعنی مقدار ماده دارویی بر حسب میلی‌گرم؛ حجم یعنی مقدار مایعی که داخل سرنگ می‌کشید. هر سی‌سی برابر یک میلی‌لیتر است. عبارت «۱۲۰ میلی‌گرم در ۵ میلی‌لیتر» یعنی هر ۵ میلی‌لیتر شربت، ۱۲۰ میلی‌گرم استامینوفن دارد؛ عدد ۶۰ میلی‌لیتر روی بطری ممکن است فقط حجم کل بسته باشد. برای مثال، دوز ۱۲۰ میلی‌گرمی در شربت ۱۲۰ در ۵، برابر ۵ میلی‌لیتر و در شربت ۱۶۰ در ۵، برابر ۳٫۷۵ میلی‌لیتر است. این تبدیل ریاضی نشان می‌دهد چرا نباید حجم نسخه قبلی را برای یک بطری با غلظت متفاوت تکرار کرد.

جدول شربت استامینوفن ۱۲۰ برای کودکان

جدول زیر فقط برای استامینوفن تک‌ماده‌ای با غلظت دقیق ۱۲۰ میلی‌گرم در ۵ میلی‌لیتر است. اعداد آن از دوز ۱۵ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم محاسبه شده‌اند؛ این یکی از رژیم‌های مورد استفاده در راهنمای MSF است و نسخه اختصاصی کودک محسوب نمی‌شود. MSF

برای اجرای این جدول، فاصله نوبت‌ها ۶ ساعت در صورت نیاز و سقف مصرف ۴ نوبت در هر ۲۴ ساعت است؛ مجموع آن حداکثر ۶۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم در روز می‌شود. اگر پزشک یا برچسب دارو مقدار کمتری تعیین کرده، همان ملاک است. برای زیر دو سال، بیماری کبدی یا کلیوی و وضعیت پزشکی خاص، از جدول بدون تأیید پزشک استفاده نکنید.

این ردیف‌ها وزن‌های مشخص‌اند، نه بازه‌های وزنی؛ برای وزن بین دو ردیف، مقدار ردیف بالاتر را انتخاب نکنید. حجم‌های جدول برای شربت ۱۶۰، شربت ۲۵۰، قطره یا داروهای ترکیبی قابل استفاده نیستند.

محاسبه حجم از روی دوز تجویزشده

حجم هر نوبت به میلی‌لیتر = دوز تجویزشده به میلی‌گرم ÷ غلظت دارو به میلی‌گرم در میلی‌لیتر.

در شربت ۱۲۰ در ۵، غلظت ۲۴ میلی‌گرم در هر میلی‌لیتر است. اگر برای کودک ۱۲ کیلوگرمی دوز ۱۸۰ میلی‌گرم تعیین شده باشد، حجم برابر ۱۸۰ تقسیم بر ۲۴، یعنی ۷٫۵ میلی‌لیتر خواهد بود. مقدار محاسبه‌شده را با درجه‌بندی سرنگ و دستور داروساز تطبیق دهید.

دوز شربت پاراکید و مقدار مصرف پاراتل

برای پیدا کردن مقدار مصرف پاراکید یا پاراتل، ابتدا نام ماده مؤثره، شکل دارو و غلظت درج‌شده روی همان بسته را بررسی کنید. جدول بالا فقط زمانی قابل تطبیق است که محصول تک‌ماده‌ای استامینوفن و غلظت آن دقیقاً ۱۲۰ میلی‌گرم در ۵ میلی‌لیتر باشد. نام برند به‌تنهایی مشخص نمی‌کند چند سی‌سی باید بدهید. همین قاعده برای تایلوفن و سایر نام‌های تجاری صدق می‌کند. اگر روی بسته چند ماده مؤثره نوشته شده، جدول استامینوفن ساده را به آن تعمیم ندهید؛ ترکیب دارو را به داروساز نشان دهید. MedlinePlus

قطره استامینوفن برای نوزاد و شیرخوار

برای نوزاد ۲۰روزه یا کودک دوماهه، از روی جدول عمومی یا توصیه «دو برابر وزن به تعداد قطره» دارو ندهید. تب ۳۸ درجه یا بیشتر در شیرخوار زیر سه ماه به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارد؛ دادن تب‌بر نباید مراجعه را عقب بیندازد.

برای قطره، غلظت و ابزار همان محصول تعیین‌کننده‌اند. تعداد قطره را نمی‌توان بدون اطلاعات قطره‌چکان به میلی‌لیتر تبدیل کرد. اگر پزشک مقدار را به میلی‌لیتر نوشته است، همان مقدار را با ابزار مدرج مناسب اندازه بگیرید. سن به‌تنهایی زمان تبدیل قطره به شربت را مشخص نمی‌کند؛ هنگام تغییر فرآورده، حجم مصرف باید دوباره بررسی شود.

فاصله نوبت‌ها و مدت مصرف

در رژیم جدول این مقاله، دارو در صورت نیاز هر ۶ ساعت مصرف می‌شود. در بعضی دستورها فاصله ۴ تا ۶ ساعت آمده است، اما این به معنی مجازبودن مصرف بی‌وقفه هر ۴ ساعت یا افزایش تعداد نوبت‌ها نیست؛ دستور محصول و سقف ۲۴ساعته را هم‌زمان رعایت کنید. زمان، مقدار و نام دارو را یادداشت کنید تا مراقبان مختلف نوبت تکراری ندهند. اگر درد یا تب به ادامه مصرف بیش از سه روز نیاز دارد، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

قرص استامینوفن ۳۲۵ و ۵۰۰ برای کودکان

عبارت‌هایی مثل «قرص برای کودک ۷ساله» برای تعیین مقدار کافی نیستند؛ وزن کودک، قدرت قرص و مناسب‌بودن شکل دارویی باید مشخص باشد. نصف قرص ۳۲۵ از نظر عددی ۱۶۲٫۵ میلی‌گرم و نصف قرص ۵۰۰ برابر ۲۵۰ میلی‌گرم است، اما این محاسبه به‌تنهایی مجوز نصف‌کردن یا مصرف قرص نیست.

از داروساز بخواهید قابلیت تقسیم همان قرص و تطابق آن با دوز کودک را بررسی کند. برای کودکی که نمی‌تواند قرص را ایمن ببلعد، شکل مایع مناسب‌تر است. همچنین قرص ترکیبی، کدئین‌دار یا آهسته‌رهش را جایگزین استامینوفن ساده نکنید. دوز قرص‌های بزرگسالان را فقط با تأیید مناسب‌بودن محصول برای کودک انتخاب کنید.

اندازه‌گیری و پیشگیری از مصرف تکراری

بطری سوسپانسیون را طبق بروشور تکان دهید و دارو را با سرنگ خوراکی یا پیمانه دارویی مدرج اندازه بگیرید. قاشق چای‌خوری آشپزخانه ابزار دقیق اندازه‌گیری نیست. داروهای سرماخوردگی ممکن است استامینوفن داشته باشند. شربت، قطره، قرص و شیاف حاوی استامینوفن همگی در مجموع مصرف حساب می‌شوند؛ شیاف را نوبتی اضافه و مستقل از شربت در نظر نگیرید. برای شناخت خطاهای رایج، مطلب عوارض مصرف بیش از حد دارو در کودکان را بخوانید.

مصرف ایبوپروفن در کنار استامینوفن

برای تب، استامینوفن و ایبوپروفن را خودسرانه هم‌زمان یا نوبتی ندهید؛ برنامه نوبتی باید با راهنمایی متخصص سلامت تنظیم شود. اگر ایبوپروفن توصیه شده، جدول مقدار مصرف ایبوپروفن کودک را جداگانه بررسی کنید؛ حجم دو دارو قابل جایگزینی با یکدیگر نیست.

موارد نیازمند مراجعه پزشکی

اگر احتمال می‌دهید کودک بیشتر از مقدار توصیه‌شده استامینوفن خورده است، فوراً کمک پزشکی بگیرید و منتظر علائم نمانید؛ بسته دارو، مقدار و زمان مصرف را همراه داشته باشید. آسیب ناشی از مصرف زیاد ممکن است در ابتدا واضح نباشد.

تب در شیرخوار زیر سه ماه، دشواری تنفس، خواب‌آلودگی غیرعادی یا دشواری بیدارکردن، تشنج و نشانه‌های کم‌آبی نیازمند توجه فوری‌اند؛ بهترشدن موقت پس از تب‌بر، علت بیماری را مشخص نمی‌کند.

جمع‌بندی و اقدام پیش از مصرف

پیش از هر نوبت، وزن کودک، غلظت بطری و زمان آخرین مصرف را کنار هم بررسی کنید. اگر یکی از این اطلاعات روشن نیست، بسته دارو را به پزشک یا داروساز نشان دهید و مقدار را به میلی‌لیتر مشخص کنید؛ نام برند و تعداد قاشق برای تصمیم‌گیری کافی نیست.

هشدار پزشکی: این مطلب جایگزین تجویز پزشک نیست و دوز استامینوفن کودک باید با وزن، غلظت فرآورده و شرایط پزشکی او تطبیق داده شود.

سوالات متداول