نتایج پژوهش علمی درباره اپلیکیشن مادرشو در مجله BMC Pregnancy and Childbirth منتشر شد

لینک کوتاه :
نتایج یک پژوهش علمی درباره کیفیت اپلیکیشنهای مراقبت بارداری و تأثیر آنها بر دانش و مهارتهای خودمراقبتی زنان باردار، در تاریخ ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶ (۲۰ آبان ۱۴۰۵) در مجله بینالمللی BMC Pregnancy and Childbirth منتشر شد. در این پژوهش که توسط محققان دانشگاه علوم پزشکی ارومیه انجام شده است، اپلیکیشن مادرشو در ارزیابی کارشناسی کیفیت اپلیکیشنهای بارداری، امتیاز ۴٫۵ از ۵ را کسب کرد و در میان ۱۲ اپلیکیشن بررسیشده، بالاترین امتیاز را به دست آورد.
همچنین نتایج یک کارآزمایی بالینی تصادفی با مشارکت ۱۱۰ زن باردار نشان داد که استفاده از مادرشو در کنار مراقبتهای معمول دوران بارداری و حمایتهای آموزشی مرتبط، با بهبود بیشتر دانش و مهارتهای خودمراقبتی همراه بوده است.

کسب بالاترین امتیاز کیفیت توسط مادرشو در ارزیابی اپلیکیشنهای بارداری
در مرحله نخست این پژوهش، محققان به بررسی کیفیت اپلیکیشنهای فارسیزبان مرتبط با مراقبتهای دوران بارداری پرداختند. پس از جستوجو و غربالگری اپلیکیشنهای موجود در بازار و مایکت، ۱۲ اپلیکیشن واجد شرایط برای ارزیابی تخصصی انتخاب شدند.
در این مرحله، پنج کارشناس حوزه انفورماتیک پزشکی، آموزش سلامت و سلامت مادر و کودک، کیفیت اپلیکیشنها را با استفاده از ابزار استاندارد Mobile App Rating Scale (MARS) بررسی کردند.
این ابزار یکی از مقیاسهای شناختهشده برای ارزیابی کیفیت اپلیکیشنهای سلامت است که چهار مؤلفه اصلی مشارکت و جذابیت برای کاربر، عملکرد فنی، طراحی بصری و کیفیت اطلاعات ارائهشده را بررسی میکند.
نتایج ارزیابی نشان داد که اپلیکیشن مادرشو با کسب امتیاز کلی ۴٫۵ از ۵، بالاترین امتیاز را در میان اپلیکیشنهای بررسیشده به دست آورده است. بر اساس همین نتیجه، پژوهشگران مادرشو را برای مرحله دوم مطالعه و بررسی تأثیر آن بر دانش و مهارتهای خودمراقبتی زنان باردار انتخاب کردند.

بررسی تأثیر استفاده از مادرشو بر ۱۱۰ زن باردار
در مرحله دوم پژوهش، یک کارآزمایی بالینی تصادفی با مشارکت ۱۱۰ زن باردار مراجعهکننده به سه مرکز خدمات سلامت در شهرستان پلدشت انجام شد. شرکتکنندگان بهصورت تصادفی در دو گروه ۵۵ نفره قرار گرفتند. گروه نخست علاوه بر دریافت مراقبتهای معمول دوران بارداری، به مدت ۱۲ هفته از اپلیکیشن مادرشو استفاده کردند؛ در حالی که گروه دوم تنها مراقبتهای معمول بارداری را دریافت کردند.
از مادران گروه نخست خواسته شد حدود ۶۰ تا ۷۰ دقیقه در هفته از اپلیکیشن استفاده کنند. همچنین برای آشنایی بهتر با امکانات مادرشو، یک ویدیوی آموزشی در اختیار آنها قرار گرفت و در طول مطالعه، پیامکهای یادآوری هفتگی و پیگیریهای ماهانه نیز انجام شد.
پژوهشگران در ابتدا و انتهای این دوره، دانش و مهارتهای خودمراقبتی شرکتکنندگان را با استفاده از پرسشنامه پژوهشی ارزیابی و نتایج دو گروه را با یکدیگر مقایسه کردند.

بهبود معنادار دانش و مهارتهای خودمراقبتی زنان باردار
نتایج کارآزمایی نشان داد که اگرچه دانش و مهارتهای خودمراقبتی در هر دو گروه بهبود پیدا کرده بود، میزان پیشرفت در گروه استفادهکننده از مادرشو بهطور معناداری بیشتر بوده است.
بر اساس نتایج منتشرشده، میانگین امتیاز دانش خودمراقبتی در گروه مداخله از ۵۶٫۳۶ در ابتدای مطالعه به ۸۳٫۹۱ در پایان دوره افزایش یافت. در مقابل، میانگین امتیاز این شاخص در گروه دریافتکننده مراقبت معمول، از ۵۲٫۶۰ به ۶۷٫۳۳ رسید.
در بخش مهارتهای خودمراقبتی نیز میانگین امتیاز گروه مداخله از ۱۴٫۵۶ به ۲۲٫۷۸ افزایش پیدا کرد؛ در حالی که این شاخص در گروه کنترل از ۱۳٫۰۹ به ۱۷٫۶۰ رسید. اختلاف نتایج دو گروه در پایان مطالعه از نظر آماری معنادار گزارش شد (P<0.001).
این یافتهها نشان میدهند که استفاده از اپلیکیشن مادرشو در چارچوب مداخله آموزشی بررسیشده، میتواند به ارتقای دانش و مهارتهای خودمراقبتی زنان باردار در کنار مراقبتهای معمول کمک کند.
اهمیت اپلیکیشنهای سلامت در آموزش دوران بارداری
دسترسی به اطلاعات معتبر و کاربردی، یکی از نیازهای مهم زنان در دوران بارداری است. آگاهی درباره تغییرات بدن، رشد جنین، مراقبتهای روزانه و نشانههای هشداردهنده میتواند به مادران کمک کند تا مشارکت آگاهانهتری در مراقبت از سلامت خود داشته باشند.
اپلیکیشنهای سلامت با فراهمکردن امکان دسترسی آسان به محتوای آموزشی، میتوانند مکملی برای آموزشهای ارائهشده توسط پزشکان، ماماها و مراکز خدمات سلامت باشند.
نتایج پژوهش منتشرشده درباره مادرشو نیز از ظرفیت ابزارهای دیجیتال برای حمایت از آموزش و خودمراقبتی دوران بارداری پشتیبانی میکند. با این حال، استفاده از این ابزارها جایگزین مراقبتهای پزشکی، معاینات دوران بارداری یا توصیههای تخصصی پزشک و ماما نیست.
محدودیتهای پژوهش و ضرورت انجام مطالعات تکمیلی
پژوهشگران در کنار نتایج مثبت مطالعه، بر ضرورت انجام تحقیقات گستردهتر نیز تأکید کردهاند.
این کارآزمایی روی ۱۱۰ زن باردار در یک محدوده جغرافیایی مشخص و طی یک دوره ۱۲ هفتهای انجام شده است. همچنین مداخله آموزشی شامل استفاده از اپلیکیشن به همراه ویدیوی راهنما، پیامکهای یادآوری و پیگیری منظم بوده است. بنابراین نمیتوان تمام تغییرات مشاهدهشده را بهطور مستقل به استفاده از اپلیکیشن نسبت داد.
از سوی دیگر، این پژوهش بر سنجش دانش و مهارتهای خودمراقبتی تمرکز داشته و پیامدهای بالینی مانند کاهش عوارض بارداری یا بهبود نتایج سلامت مادر و نوزاد را بررسی نکرده است.
ارزیابی کیفیت اپلیکیشنها نیز در سال ۲۰۲۳ انجام شده و نسخه ۲.۹.۳ مادرشو در این بررسی مورد استفاده قرار گرفته است؛ ازاینرو نتایج آن لزوماً ارزیابی امکانات و نسخههای جدیدتر اپلیکیشن محسوب نمیشود.
نویسندگان مقاله پیشنهاد کردهاند پژوهشهای آینده با تعداد شرکتکنندگان بیشتر، جمعیتهای متنوعتر و دورههای پیگیری طولانیتر انجام شوند تا امکان بررسی دقیقتر تأثیر ابزارهای دیجیتال بر مراقبتهای دوران بارداری فراهم شود.
انتشار پژوهش در مجله علمی BMC Pregnancy and Childbirth
این پژوهش با عنوان انگلیسی Pregnancy mobile health applications: quality evaluation and a randomized clinical trial on maternal self-care knowledge and skills توسط فریبرز اسماعیلزاده، فاطمه مقدم تبریزی، بهلول رحیمی، مژگان تنهاپور و آیناز نورانی انجام شده است.
مقاله در تاریخ ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶ در مجله علمی BMC Pregnancy and Childbirth از مجموعه انتشارات Springer Nature منتشر شده و از طریق شناسه دیجیتال (DOI) در دسترس است.
انتشار نتایج این پژوهش، فرصتی برای شناخت دقیقتر ظرفیت اپلیکیشنهای فارسیزبان در حوزه سلامت مادر و آموزش دوران بارداری فراهم میکند. همچنین یافتههای آن میتواند مبنایی برای پژوهشهای تکمیلی درباره نقش فناوریهای دیجیتال در ارتقای دانش و مهارتهای خودمراقبتی مادران باشد.
منبع علمی پژوهش:
Esmaeelzadeh, F., Moghaddam-Tabrizi, F., Rahimi, B., et al. (2026). Pregnancy mobile health applications: quality evaluation and a randomized clinical trial on maternal self-care knowledge and skills. BMC Pregnancy and Childbirth.
لینک مقاله: link.springer.com
شماره ثبت کارآزمایی بالینی: IRCT20230426057997N1









