اهمیت تعادل و کیفیت تغذیه در دوران بارداری
زندگی مادران باردار در سه ماهۀ دوم بارداری
عوامل مؤثر در وضعیت باروری زوج‌ها
تمرینات و حرکات تعادلی در بارداری
مراقبت‌های پزشکی قبل از بارداری
تحریک نقاط فشاری بدن مادر برای کاهش درد زایمان
آغاز آمادگی بدن مادر برای زایمان
قطرهٔ آهن نوزاد
آیا داشتن رابطۀ جنسی در دوران بارداری بی‌خطر است؟
شکل صحیح بلند شدن و تمریناتی هنگام راه رفتن در بارداری
اهمیت تعادل و کیفیت تغذیه در دوران بارداری زندگی مادران باردار در سه ماهۀ دوم بارداری عوامل مؤثر در وضعیت باروری زوج‌ها تمرینات و حرکات تعادلی در بارداری مراقبت‌های پزشکی قبل از بارداری تحریک نقاط فشاری بدن مادر برای کاهش درد زایمان آغاز آمادگی بدن مادر برای زایمان قطرهٔ آهن نوزاد آیا داشتن رابطۀ جنسی در دوران بارداری بی‌خطر است؟ شکل صحیح بلند شدن و تمریناتی هنگام راه رفتن در بارداری
آزمایش دیابت بارداری؛ زمان انجام، ناشتایی و تفسیر نتیجه
لینک کوتاه :
آزمایش دیابت بارداری معمولاً بین هفتههای ۲۴ تا ۲۸ انجام میشود. تست چالش گلوکز ۵۰ گرمی معمولاً به ناشتایی نیاز ندارد، اما برای آزمایش تحمل گلوکز ۷۵ یا ۱۰۰ گرمی باید ناشتا باشید. بالا بودن نتیجه تست غربالگری اولیه لزوماً به معنی ابتلا به دیابت نیست و ممکن است آزمایش تشخیصی بعدی لازم باشد.
اگر روی نسخه شما «قند سه‌مرحله‌ای»، «قند چهارمرحله‌ای»، GCT یا OGTT نوشته شده، پیش از مراجعه نوع آزمایش را با آزمایشگاه مشخص کنید. مقدار محلول قند، تعداد خون‌گیری‌ها و شرایط آمادگی در این آزمایش‌ها یکسان نیست و نباید دستور یکی را برای دیگری اجرا کرد.
آزمایش دیابت بارداری چه زمانی انجام میشود؟
زمان معمول بررسی دیابت بارداری هفته ۲۴ تا ۲۸ بارداری است. به همین دلیل، بعضی افراد آن را با نام آزمایش شش‌ماهگی یا هفت‌ماهگی می‌شناسند؛ بااین‌حال، برای تعیین زمان مراجعه باید هفته بارداری و نسخه پزشک را ملاک قرار دهید، نه نام ماه.
اصطلاح «آزمایش هفت‌ماهگی بارداری» نام یک آزمایش مشخص نیست. پزشک ممکن است در این بازه، علاوه بر بررسی قند، آزمایشهای دیگری هم درخواست کند. بنابراین از روی این عبارت نمی‌توان درباره ناشتایی یا تعداد نمونه‌گیری‌ها تصمیم گرفت. برای شناخت سایر بررسی‌ها، مطلب آزمایش خون در دوران بارداری را ببینید.
اگر سابقه دیابت بارداری، اضافه‌وزن قابل‌توجه، سابقه خانوادگی دیابت یا عوامل خطر دیگری داشته باشید، ممکن است پزشک بررسی قند را زودتر درخواست کند. طبیعی‌بودن آزمایش ابتدای بارداری نیز لزوماً نیاز به بررسی دوباره در هفتههای ۲۴ تا ۲۸ را برطرف نمی‌کند. اگر زمان پیشنهادی گذشته است، آزمایش را خودسرانه کنار نگذارید؛ برای تعیین زمان مناسب با پزشک هماهنگ کنید.
چرا آزمایش قند در بارداری اهمیت دارد؟
در بارداری، تغییرات هورمونی می‌توانند حساسیت بدن به انسولین را کاهش دهند. اگر بدن نتواند انسولین کافی برای پاسخ به این تغییر تولید کند، قند خون بالا می‌رود. دیابت بارداری اغلب علامت واضحی ندارد؛ بنابراین احساس سلامت یا نداشتن تشنگی شدید، آن را رد نمی‌کند. تشخیص و کنترل قند خون به کاهش خطرهایی مانند رشد بیش‌ازحد جنین، بعضی مشکلات زایمان و افت قند نوزاد پس از تولد کمک می‌کند.
هدف آزمایش، پیدا کردن به‌موقع مشکل و برنامه‌ریزی برای مراقبت است. نتیجه غیرطبیعی نیز به این معنی نیست که حتماً برای جنین مشکلی ایجاد شده است. وجود قند در آزمایش ادرار دوران بارداری ممکن است باعث درخواست بررسی بیشتر شود، اما به‌تنهایی جای آزمایش خون تشخیصی را نمی‌گیرد.
تفاوت آزمایش قند سه‌مرحله‌ای و چهارمرحله‌ای چیست؟
در نام‌گذاری رایج، «سه‌مرحله‌ای» و «چهارمرحله‌ای» معمولاً به تعداد خون‌گیری‌ها اشاره دارند. در مقابل، «روش یک‌مرحله‌ای یا دومرحله‌ای» به مسیر غربالگری و تشخیص مربوط است. این دو نوع نام‌گذاری را نباید با هم اشتباه گرفت.
| نوع آزمایش | مقدار گلوکز | زمان خون‌گیری | ناشتایی | کاربرد |
|---|---|---|---|---|
| چالش گلوکز یا GCT | ۵۰ گرم | یک ساعت پس از محلول | معمولاً لازم نیست | غربالگری اولیه |
| تحمل گلوکز دوساعته یا OGTT | ۷۵ گرم | ناشتا، یک ساعت و دو ساعت | لازم است | تشخیص در روش یک‌مرحله‌ای |
| تحمل گلوکز سه‌ساعته یا OGTT | ۱۰۰ گرم | ناشتا، یک، دو و سه ساعت | لازم است | معمولاً پس از غربالگری غیرطبیعی |
این جدول الگوهای رایج را نشان می‌دهد؛ تعداد نمونه‌ها در بعضی دستورالعمل‌ها متفاوت است و نسخه و دستور آزمایشگاه ملاک اجرا هستند.
آزمایش چالش گلوکز: محلول حاوی ۵۰ گرم گلوکز را در زمان تعیین‌شده می‌نوشید و یک ساعت بعد خون‌گیری انجام میشود. اگر نتیجه از حد تعیین‌شده بالاتر باشد، معمولاً تست تحمل گلوکز درخواست میشود.
آزمایش سه‌مرحله‌ای: در الگوی ۷۵ گرمی، ابتدا نمونه ناشتا گرفته میشود؛ سپس محلول را می‌نوشید و دو نمونه دیگر در ساعت اول و دوم گرفته میشود.
آزمایش چهارمرحله‌ای: در الگوی ۱۰۰ گرمی، یک نمونه ناشتا و سه نمونه پس از نوشیدن محلول گرفته میشود. بنابراین «آزمایش سه‌ساعته» می‌تواند چهار خون‌گیری داشته باشد.
برای برنامه‌ریزی رفت‌وآمد، زمان پذیرش و آماده‌سازی را هم در نظر بگیرید؛ حضور شما ممکن است کمی بیشتر از مدت نام‌برده‌شده برای آزمایش طول بکشد.
برای آزمایش دیابت بارداری چند ساعت ناشتا باشیم؟
برای تست تحمل گلوکز، معمولاً حداقل هشت ساعت ناشتایی شبانه لازم است؛ برخی مراکز بازه مشخصی مانند هشت تا دوازده ساعت تعیین می‌کنند. ساعت شروع ناشتایی را از آزمایشگاه بپرسید و آن را خودسرانه طولانی‌تر نکنید. در زمان ناشتایی، غذا و نوشیدنی‌های کالری‌دار مصرف نکنید. آب ساده معمولاً مجاز است، اما مقدار و شرایط نوشیدن آن را با مرکز انجام آزمایش هماهنگ کنید.
چای، قهوه، آبمیوه و شیر جای آب ساده را نمی‌گیرند. تست چالش گلوکز ۵۰ گرمی معمولاً ناشتا نیست؛ بااین‌حال، اگر هم‌زمان آزمایش دیگری دارید، ممکن است برای آن به ناشتایی نیاز باشد. به همین دلیل، پاسخ سؤال «برای آزمایش قند بارداری ناشتا باشم؟» بدون دانستن نام تست کامل نیست.
شب قبل از آزمایش چه بخوریم؟
در روزهای قبل، رژیم معمول خود را حفظ کنید. برای طبیعی‌شدن نتیجه، نان، برنج و سایر کربوهیدرات‌ها را ناگهان حذف نکنید و رژیم سخت نگیرید. معمولاً توصیه میشود دست‌کم سه روز پیش از تست تحمل گلوکز، تغذیه عادی داشته باشید. شام معمول خود را پیش از شروع ساعت ناشتایی بخورید. نیازی به خوردن عمدی شیرینی بیشتر یا گرسنگی طولانی نیست؛ هدف این است که آزمایش وضعیت واقعی بدن را نشان دهد.
داروها و شرایط ویژه را اطلاع دهید
داروی تجویزی را خودسرانه قطع نکنید. درباره مصرف داروها در صبح آزمایش، بیماری اخیر، استفراغ شدید یا سابقه جراحی چاقی از پزشک راهنمایی بگیرید؛ در بعضی شرایط، روش بررسی یا زمان انجام تست باید تغییر کند.
هشدار پزشکی: برای تغییر نتیجه آزمایش، رژیم شدید نگیرید، دارو را قطع نکنید و مدت ناشتایی را بیش از دستور آزمایشگاه افزایش ندهید.
هنگام آزمایش و در صورت تهوع چه کنیم؟
محلول را طبق دستور کارکنان و در زمان تعیین‌شده بنوشید. زمان‌بندی خون‌گیری‌ها اهمیت دارد؛ اگر نوشیدن محلول را کامل نکردید یا دیرتر تمام کردید، همان موقع اطلاع دهید. در فاصله نمونه‌گیری‌ها استراحت کنید و از خوردن غذا، مصرف دخانیات و فعالیت بدنی خودداری کنید. برای گذراندن زمان، کتاب یا وسیله سرگرمی همراه داشته باشید. یک میان‌وعده هم برای بعد از آخرین خون‌گیری و اجازه کارکنان مناسب است.
طعم شیرین محلول ممکن است باعث تهوع یا سرگیجه شود. تهوع به‌تنهایی لزوماً آزمایش را باطل نمی‌کند؛ آن را به کارکنان اطلاع دهید تا وضعیتتان را بررسی کنند. اگر استفراغ کردید، ممکن است مقدار کافی گلوکز جذب نشده باشد و ادامه آزمایش قابل اتکا نباشد؛ معمولاً درباره توقف، تکرار یا روش جایگزین تصمیم‌گیری میشود.
بدون اطلاع کارکنان چیزی نخورید یا محلول دیگری مصرف نکنید. اگر ضعف شدید یا احساس غش دارید، برای رسیدن زمان خون‌گیری صبر نکنید و فوراً کمک بخواهید.
تفسیر آزمایش دیابت بارداری چگونه است؟
برای خواندن جواب، ابتدا نوع آزمایش، مقدار گلوکز، زمان هر نمونه و واحد اندازه‌گیری را مشخص کنید. عدد قند یک ساعت پس از محلول ۵۰ گرمی با عدد یک ساعت پس از محلول ۱۰۰ گرمی، تفسیر یکسانی ندارد.
نتیجه تست چالش گلوکز ۵۰ گرمی
آستانه ارجاع به تست تشخیصی ممکن است بسته به مرکز، ۱۳۰، ۱۳۵ یا ۱۴۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر باشد. رسیدن به آستانه یا بالاتررفتن از آن، معمولاً نیاز به بررسی تکمیلی را نشان می‌دهد؛ نتیجه را صرفاً با یک عدد عمومی در اینترنت قضاوت نکنید.
نتیجه تست تحمل گلوکز
جدول زیر آستانه‌های رایج را نشان می‌دهد. اعداد همگی بر حسب میلی‌گرم در دسی‌لیتر، mg/dL هستند:
| زمان نمونه | OGTT با ۷۵ گرم گلوکز | OGTT با ۱۰۰ گرم گلوکز؛ معیار کارپنتر–کوستان |
|---|---|---|
| ناشتا | ۹۲ یا بیشتر | ۹۵ یا بیشتر |
| یک ساعت | ۱۸۰ یا بیشتر | ۱۸۰ یا بیشتر |
| دو ساعت | ۱۵۳ یا بیشتر | ۱۵۵ یا بیشتر |
| سه ساعت | ندارد | ۱۴۰ یا بیشتر |
در روش ۷۵ گرمیِ این جدول، یک مقدار برابر یا بالاتر از آستانه برای تشخیص کافی است. در روش ۱۰۰ گرمی، معمولاً دست‌کم دو مقدار غیرطبیعی معیار تشخیص هستند. یک مقدار غیرطبیعی در تست ۱۰۰ گرمی نیز باید توسط پزشک بررسی شود. این اعداد، آستانه تشخیصی‌اند و با اهداف قند خون هنگام درمان یا اندازه‌گیری پس از غذای معمول تفاوت دارند. همچنین بعضی مراکز از دستورالعمل دیگری استفاده می‌کنند؛ نتیجه نهایی را پزشک با توجه به روش انجام تست تفسیر می‌کند.
بعد از نتیجه غیرطبیعی چه اتفاقی می‌افتد؟
اگر فقط غربالگری اولیه غیرطبیعی است، قدم بعدی معمولاً آزمایش تشخیصی است. اگر دیابت بارداری تأیید شود، برنامه مراقبت می‌تواند شامل تنظیم تغذیه، فعالیت بدنی مناسب، اندازه‌گیری قند در خانه و در صورت نیاز دارو یا انسولین باشد. همه افراد به یک درمان یکسان نیاز ندارند. برای آشنایی بیشتر، مطالب تشخیص و درمان دیابت بارداری و رژیم غذایی برای دیابت بارداری را بخوانید.
حذف کامل کربوهیدرات یا کم‌خوری شدید، جای برنامه غذایی متناسب با بارداری را نمی‌گیرد. پیگیری پس از زایمان نیز اهمیت دارد. طبق راهنمای انجمن دیابت آمریکا، پس از دیابت بارداری معمولاً آزمایش تحمل گلوکز ۷۵ گرمی در چهار تا دوازده هفته پس از زایمان توصیه میشود. معیار تفسیر این آزمایش با دوران بارداری متفاوت است.
جمع‌بندی
آزمایش دیابت بارداری معمولاً در هفتههای ۲۴ تا ۲۸ انجام میشود، اما آمادگی و تفسیر آن به نوع تست بستگی دارد. پیش از مراجعه، نام آزمایش، مدت ناشتایی و تعداد خون‌گیری‌ها را مشخص کنید. نتیجه غیرطبیعی غربالگری اولیه همیشه به معنی دیابت نیست؛ پیگیری درست و تفسیر نتیجه بر اساس روش آزمایش، قدم بعدی است.
سؤالات متداول
هشدار پزشکی: نتیجه آزمایش را برای تصمیم درباره رژیم، دارو یا انسولین با پزشک بررسی کنید؛ درمان را بر اساس یک عدد به‌تنهایی شروع یا قطع نکنید.
آزمایش ادرار در دوران بارداری
تحریریه مادرشوآزمایش غربالگری و تشخیص نقص‌های مادرزادی جنین در سه ماهۀ دوم بارداری
تحریریه مادرشوسونوگرافی سه‌بعدی و چهاربعدی
تحریریه مادرشوآزمایشهای دوران بارداری
تحریریه مادرشو
